Tersine mentorluk: üst yönetim brifingi

Tersine mentorluk nedir?

• Genç bir çalışan, üst yöneticiye mentorluk yapar
• Amaç: kendi kademenizden göremediğinizi görmek
• Tek yönlü ders değil, karşılıklı öğrenme
• Gönüllülük ve gizlilik esastır

Yeni bir fikir değil

Kaynak: Jordan ve Sorell, HBR 2019; ATD, 2013.

Kim ne kazanır?

The Hartford'da 12 genç mentorun 11'i bir yılda terfi aldı (ATD, 2013).

Konunuzu nasıl seçersiniz?

"Kendi kademenizden bakınca neyi göremediğinizi düşünüyorsunuz?"

İlk görüşme bu soruyla açılır; konu gerçek bir ihtiyacınızdan çıkar.

Sık seçilen konular

• Yapay zekâ, dijital araçlar ve veri
• Genç müşteri ve çalışan beklentileri
• Esnek çalışma ve geri bildirim alışkanlıkları
• Kapsayıcılık: farklı çalışanların deneyimi
• Sahadan yukarı ulaşmayan sorunlar

Yalnızca bilgi açığına odaklanan ilişkiler birkaç ayda tükenir (Browne ve Gannon, 2021).

Eşleşmeniz nasıl kurulur?

1. Genç mentorlar gönüllüdür, atanmaz
2. Raporlama hattınızdan kimse seçilmez
3. Birim, bölge ve kişilik farkı bilinçli kullanılır
4. Eşleşmeden önce mentorun da görüşü alınır

Türkiye'de güç mesafesi

• Türkiye güç mesafesinde 66 puanla yüksek grupta (Hofstede)
• Astlar üstlere itiraz etmekte zorlanır
• Risk: mentor susar, ilişki biçimsel kalır
• Yine de genç mentorların geri bildirim özgüveni artabilir

Raju ve ark., BMJ Open 2022: hiçbir katılımcı ilişkisinin zarar gördüğünü bildirmedi.

Psikolojik güvenliği yapıyla kurun

Sizin taahhütleriniz

1. İptal etmeyin: görüşmeler takvime sabitlenir
2. İlk adımı siz atın: eksiğinizi açıkça söyleyin
3. Önce dinleyin: savunmaya geçmeden soru sorun
4. Deneyin: her görüşmeden tek bir adım

Programların başarısız olmasının ana nedeni yöneticinin ertelemesidir (Jordan ve Sorell, 2019).

Yapı ve takvim

Bir görüşmenin akışı

1. Açılış (5 dk): denediğiniz şey ve sonucu
2. Konu (30–40 dk): mentor örnek ya da veri getirir
3. Ters soru (5–10 dk): siz deneyiminizi paylaşırsınız
4. Kapanış (5 dk): deneyeceğiniz tek adım

Gündemi mentor hazırlar, konuyu sizin ihtiyacınız belirler.

Kaçınılacak tuzaklar

• Görüşmeleri ertelemek ya da kısaltmak
• Genç mentoru "teknik destek" rolüne indirgemek
• Programı halkla ilişkiler etkinliğine çevirmek
• Genç mentorun katkısını tanımamak
• Gizlilik ihlalinde sessiz kalmak

Başarıyı nasıl ölçeceğiz?

Başlangıçta ve kapanışta aynı anket; her eşleşmeden bir somut hikâye.

Kaynaklar

• Jordan ve Sorell, HBR, 2019 — tersine mentorluk vakaları
• Ellis, ATD TD Magazine, 2013 — The Hartford vakası
• Browne ve Gannon, Coaching at Work, 2021 — güç dinamikleri
• Raju ve ark., BMJ Open, 2022 — hiyerarşi kaygısı
• Penn State World Campus — Türkiye'nin güç mesafesi puanı